اوقات مختلف سال و ماه وشبانه روز

سال شامل بيرام = عيد و 4 فصل : باهار = بهار ، ياي = تابستان ، پايوز = پاييز و قيش = زمستان است و ساعات مختلف شبانروز را به نامهاي مختلفي مي ناميدند و هنوز هم اين اسامي شنيده مي شود :

ايل = سال ، گون = آفتاب ، آي = ماه ، گوندوز= روز ، گجه = شب  ،  ياره گجه = نيمه شب  اوباشدان = سحر ، گون چيخن = طلوع آفتاب ، چاشت = نيمروز ، قليان آسته = صبحانه  ناهار چاقه = وقت ناهار و ظهر ، ناهاردان سورا = بعد از ظهر ، گون باتان = غروب آفتاب  آخشام = عصر .

پنجاه روز كه از تابستان مي گذشت يعني از بيستم مرداد به بعد بادي بنام باد پنجاه ( پنجه يلي ) ميوزيد و معتقد بودند كه بعد از اين زمان نبايد آبتني كرد و احتمال سرما خوردن بچه ها زياد مي شود .

قاراقان يلي ( باد قاراقان ) يكي از بادهايي بود كه داراي جهت وزش متنوع و بدرد نخوري از نظر كشاورزان بود و خشك و سوزان و بي خاصيت بود ، ولي باد اصفهان باد ملايم و مداومي بود كه در جهت ثابت جنوبغربي مي وزيد و براي باد دادن خرمن كشاورزان مفيد بود .

“ قيرخ گدي اللي قالدي “ يعني 40 روز پس از شروع زمستان كه پنجاه روز به عيد نوروز مانده است زماني است كه زمستان را بدو بخش تقسيم ميكند ، بخشي 40 روز اول و بخشي پنجاه روز بعد را شامل ميشود و 4 روز آخر بخش اول و 4 روز ابتدايي بخش بعدي را كه جمعاً 8 روز مي شد چاهارچاهار مي گفتند و از آن احتراز ميكردند ، ولي بعد از آن زمين نفس ميكشيد و هوا رو به گرمي مي رفت .

“ اهمن و بهمن و قرره كوففه “ ماه اسفند را به سه بخش تقسيم ميكردند ، دهة اول را اهمن مي گفتند ، دهة دوم را بهمن و دهة سوم را كه باد شديدي ميوزيد ، قرره كوففه ( تاب سواري ننه پيرزن ) مي گفتند و معتقد بودند چون ننه سرما ( قرره ) سوار تاب شده است اين باد و هواي بد را ايجاد كرده است ، ولي همين باد باعث ذوب شدن برفها ميگرديد .

در روستاي روشنايي كه در شمالشرقي كميجان قرار دارد ، براي پيش بيني وضعيت آب و هوايي سال آينده ،كار جالبي ميكردند كه بدليل منحصر بفرد بودن آنرا روايت ميكنم : 

مقداري خاكستر را با مقداري كاه مخلوط كرده و اين مخلوط را در روي بام كپه مي ريختند و پس از يك شب كه آن مخلوط در در هواي آزاد و درمعرض وزش باد قرار داشت به بالاي بام رفته و شرايط جديد آن كپة خاكستر و كاه را مورد بررسي قرار ميدادند .

 باتوجه به وضع كاهها و مقدار خاكستري كه از يكي از يالهاي اين كپه در اثر وزش باد مورد فرسايش قرار گرفته بود ، جهت عمومي وزش باد را مشخص كرده و با توجه به تجربيات گذشته متوجه مي شدند كه با اين سيستم غالب جهت وزش باد ، سال بعد چه وضعيتي خواهد داشت ؟

/ 0 نظر / 36 بازدید